Nội dung chính
Luật Xây dựng (sửa đổi) sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hứa hẹn tháo gỡ nhiều điểm nghẽn pháp lý và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động đầu tư xây dựng.
Những cải cách chủ chốt
Luật mới được chia thành ba trục chính: (1) Đổi mới phương thức quản lý và nâng cao hiệu quả đầu tư; (2) Cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; (3) Phân định rõ trách nhiệm của các chủ thể và hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí, hợp đồng.
Gỡ bỏ các nút thắt trong đầu tư xây dựng
Theo ông Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC, các rào cản pháp lý hiện nay khiến doanh nghiệp phải “bó tay” trước những quy định chưa phù hợp thực tiễn. Ông nêu ví dụ một công ty Hàn Quốc muốn xây dựng cầu nối hai nhà máy trong khu công nghiệp, nhưng đã phải chờ nhiều năm mới nhận được giấy phép.
Quản lý chi phí và hợp đồng: Những thay đổi quan trọng
Ông Bùi Văn Dưỡng (Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng) chỉ ra rằng luật mới cho phép tính toán chi phí đầu tư theo từng giai đoạn, thay vì nguyên tắc “đúng và đủ” một lần. Điều này giúp chủ đầu tư cập nhật dự toán một cách linh hoạt, giảm thiểu chênh lệch ngân sách.
Về hợp đồng, luật bổ sung hai nội dung trọng tâm: (i) Định nghĩa rõ ràng sự kiện bất khả kháng; (ii) Tiêu chuẩn hoá “hoàn thành cơ bản”. Những quy định này dựa trên nguyên tắc bảo đảm nghĩa vụ theo pháp luật dân sự, giúp giảm tranh chấp về tiến độ và thanh toán.
Kiểm soát rủi ro pháp lý sau khi Luật có hiệu lực
PGS. TS. Tô Văn Hòa (Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội) nhấn mạnh, các dự án quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng luôn tiềm ẩn rủi ro đa lớp: từ thiết kế hợp đồng, phân bổ trách nhiệm, quản lý chi phí tới xử lý tranh chấp. Nếu không nắm bắt kịp thời các quy định mới, quyền tự chủ tăng lên có thể dẫn tới tranh chấp gia tăng.
Luật sắp chuyển trọng tâm từ “tiền kiểm” sang “quản trị rủi ro” và tăng cường hậu kiểm. Tuy vậy, luật sư Nguyễn Phương Nam (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) lưu ý rằng các vấn đề thường gây tranh chấp nhất vẫn là điều kiện thanh toán, quyết toán và thời gian hoàn thành. Do đó, hợp đồng cần chi tiết về tiến độ, thanh toán, và các biện pháp xử lý sự kiện bất khả kháng.
Kết luận và hướng đi
Luật Xây dựng sửa đổi 2026 sẽ tạo ra môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư, nhưng đồng thời đòi hỏi doanh nghiệp nâng cao năng lực soạn thảo hợp đồng, quản lý chi phí và xây dựng cơ chế kiểm soát rủi ro. Các cơ quan quản lý cần nhanh chóng công bố hướng dẫn chi tiết, chuẩn hoá mẫu hợp đồng và tăng cường đối thoại giữa các bên để các quy định mới được áp dụng đồng nhất.
Bạn đã sẵn sàng điều chỉnh dự án của mình theo Luật mới? Hãy chia sẻ ý kiến, đăng ký nhận bản tin cập nhật pháp lý hoặc liên hệ với chuyên gia để được tư vấn chi tiết.