Nội dung chính
PNJ, từng là câu chuyện tăng trưởng mẫu mực của ngành bán lẻ trang sức, hiện đang trải qua thử thách quản trị khi công ty con PNJP – “nhà máy in hàng” – bị thanh tra Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chỉ ra các vi phạm về phòng, chống rửa tiền (AML) và thuế.
Thanh tra NHNN phát hiện 2 tồn tại chính của PNJP
Trong hơn hai thập kỷ, PNJ đã xây dựng một hệ sinh thái khép kín: từ chế tác, sản xuất tới bán lẻ trên khắp cả nước. Tuy nhiên, kết luận thanh tra NHNN đối với Công ty TNHH Một thành viên Chế tác và Kinh doanh Trang sức PNJ (PNJP) – công ty con 100% vốn của PNJ – đã nêu bật một loạt vi phạm về tuân thủ AML và quy trình thuế.
Ngày 31/12/2025, Chánh Thanh tra NHNN khu vực 2 ban hành Kết luận thanh tra số 01/KL‑TTRA, dựa trên Quyết định 139/QĐ‑TTRA (08/10/2025). Nội dung thanh tra bao gồm:
- Tuân thủ pháp luật trong kinh doanh vàng, bạc, trang sức và mỹ nghệ.
- Chế độ kế toán, thuế, lập và sử dụng hóa đơn chứng từ.
- Quy định phòng, chống rửa tiền.
Theo thanh tra, PNJP có quy mô sản xuất lớn, đầu tư mạnh vào máy móc hiện đại, tạo việc làm và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, công ty đã gặp hạn chế trong một số khía cạnh:
- Không kịp thời phân công và đăng ký thông tin cán bộ phụ trách phòng AML.
- Sai sót trong lưu trữ hồ sơ khách hàng, gây khó khăn trong việc nhận diện khách hàng.
- Báo cáo giao dịch lớn không đáp ứng thời hạn quy định.
- Sai sót trong khai báo thuế theo kỳ, dù không dẫn đến thiếu thuế thực tế.
Những vi phạm này đã dẫn đến Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 196/QĐ‑XPHC ngày 10/12/2025, đồng thời các cơ quan liên quan (Thuế TP.HCM, …) được thông báo để xem xét xử lý.
PNJP – “nhà máy in hàng” ảo nhưng đóng góp chủ yếu vào doanh thu PNJ
Trên báo cáo tài chính hợp nhất, PNJP gần như “vô hình” vì các giao dịch nội bộ được loại trừ khi hợp nhất. Tuy nhiên, thực tế vận hành cho thấy PNJP là trung tâm sản xuất của toàn bộ chuỗi giá trị vàng, bạc, đá quý. Theo báo cáo tài chính quý III/2025, mảng này tạo doanh thu thuần hơn 8.096 tỷ VNĐ, chiếm gần 100 % tổng doanh thu hợp nhất của PNJ (8.135 tỷ VNĐ).
Như vậy, nếu PNJ là “mặt tiền” bán lẻ, thì PNJP chính là “nhà máy in hàng” – nguồn cung cấp sản phẩm cốt lõi cho toàn bộ hệ thống.
Mô hình quản trị chồng chéo và rủi ro ESG
PNJP do bà Cao Thị Ngọc Dung (Chủ tịch HĐQT PNJ) kiêm Chủ tịch HĐTV, và bà Trần Phương Ngọc Thảo làm Tổng Giám đốc. Mô hình này không vi phạm pháp luật, nhưng phản ánh một thực tiễn phổ biến trong các tập đoàn gia đình lớn tại Việt Nam: tạo “khoảng cách thể chế” giữa công ty mẹ và công ty con để giảm rủi ro chuyển giá và xung đột lợi ích.
Trong môi trường đầu tư ngày càng nhạy cảm với tiêu chuẩn ESG, những “vết xước” về AML và thuế có thể nhanh chóng được dịch sang rủi ro hệ thống, ảnh hưởng đến niềm tin nhà đầu tư và khả năng huy động vốn quốc tế.
Triển vọng và câu hỏi nhà đầu tư
Nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến mức phạt hiện tại, mà còn muốn biết PNJ sẽ:
- Tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ tại PNJP?
- Tách bạch rõ ràng vai trò quản trị, điều hành và sở hữu?
- Nâng chuẩn AML, thuế và các quy trình giao dịch lên mức chuẩn khu vực?
Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu, rủi ro lớn nhất thường không phải là một khoản lỗ bất ngờ, mà là những “hộp đen” trong cấu trúc quản trị mà nhà đầu tư chưa thể quan sát. PNJP hiện đang là một trong những điểm mù cần được làm sáng.
Những bước tiếp theo của PNJ sẽ quyết định mức độ tin cậy của tập đoàn trong mắt nhà đầu tư và các cơ quan quản lý.