Nội dung chính
Bối cảnh và mục tiêu của dự thảo
Thời gian gần đây Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD‑ĐT) công bố dự thảo sửa đổi Thông tư 29/2024/TT‑BGDĐT, đánh dấu bước ngoặt trong cách tiếp cận quản lý dạy thêm. Thay vì chỉ tập trung vào điều kiện tổ chức, đối tượng học hay mức thu, dự thảo đặt trọng tâm vào việc ngăn ngừa xung đột lợi ích, đặc biệt với giáo viên công lập.
Điểm nổi bật: Ngăn ngừa xung đột lợi ích
Theo dự thảo, giáo viên làm việc tại trường công lập không được tham gia quản lý, điều hành hoặc giảng dạy tại các trung tâm dạy thêm bên ngoài. Nếu giáo viên muốn dạy thêm, họ phải tuân thủ đầy đủ Luật Nhà giáo về chuẩn mực đạo đức và nghĩa vụ nghề nghiệp. Điều mới đáng chú ý là cấm mọi hình thức lợi dụng vị trí, chức vụ hoặc quan hệ gia đình để chi phối hoạt động dạy thêm, tránh tạo ra xung đột lợi ích gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường giáo dục.
Quy trình báo cáo và minh bạch
Để thực hiện nguyên tắc này, giáo viên dự định dạy thêm phải báo cáo chi tiết với hiệu trưởng trước khi bắt đầu, bao gồm: môn học, địa điểm, thời gian, hình thức dạy và quan hệ với chủ thể đăng ký kinh doanh trung tâm. Báo cáo không tạo ra thủ tục hành chính mới, cũng không thay thế giấy phép kinh doanh hay quy trình “xin‑cho” truyền thống. Mục đích là cung cấp dữ liệu cho nhà trường và Sở GD‑ĐT giám sát, phòng ngừa mọi xung đột lợi ích.
Quy định dạy thêm trong trường và ngoại trường
Trong khi vẫn cho phép dạy thêm nội bộ trường, dự thảo quy định: không thu tiền và chỉ áp dụng cho các nhóm học sinh nhất định (học sinh chưa đạt yêu cầu, học sinh giỏi, hoặc học sinh cuối cấp tự nguyện ôn thi). Ngoài ra, trường có thể tăng thời lượng dạy thêm lên tới 2 tiết/tuần trong trường hợp đặc biệt, dựa trên đề xuất của hiệu trưởng và được Sở GD‑ĐT phê duyệt, kèm theo trách nhiệm giải trình rõ ràng.
Giám sát xã hội và vai trò địa phương
Đối với các cơ sở dạy thêm ngoài trường, dự thảo yêu cầu đăng ký kinh doanh phù hợp với tính chất giáo dục và công khai thường xuyên thông tin về môn học, thời lượng, mức thu, danh sách giáo viên, thời gian và địa điểm. Nhờ đó phụ huynh và cộng đồng có thể theo dõi, hạn chế hiện tượng dạy thêm trái phép.
Về quản lý địa phương, vai trò của Phòng GD‑ĐT cấp huyện được chuyển xuống UBND xã, phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp. Đồng thời, Sở GD‑ĐT và mỗi trường phải thiết lập đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh về dạy thêm vi phạm.
Thách thức thực thi và hướng đi tiếp theo
Mặc dù dự thảo đã chuyển từ quản lý “đầu vào” sang quản lý rủi ro lợi ích, hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào năng lực giám sát và mức độ minh bạch ở cấp cơ sở. Theo báo cáo của UNESCO (2023), các hệ thống giám sát giáo dục mạnh mẽ có khả năng giảm 30‑40% các hành vi xung đột lợi ích trong lĩnh vực giáo dục. Vì vậy, việc đầu tư vào công cụ số hóa báo cáo và đào tạo cán bộ quản lý là yếu tố then chốt.
Trong giai đoạn chuyển đổi, việc đọc kỹ và áp dụng đúng quy định sẽ giúp giáo viên, nhà trường và phụ huynh cùng bảo vệ môi trường học tập công bằng và chất lượng.