Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã đạt gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025, mở ra cột mốc tăng trưởng 12,4% so với năm trước và đặt ra câu hỏi về khả năng thích ứng với yêu cầu thương mại xanh trong năm 2026.
Tổng quan kim ngạch 2025
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 kết thúc với kim ngạch xuất khẩu gần 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với 2024. Đặc biệt, quý IV đóng góp 3,103 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước, trong đó tháng 12 alone mang lại 954,5 triệu USD (+9,2%).
Cấu trúc mặt hàng và xu hướng tăng trưởng
Tôm vẫn là ngọn cờ dẫn đầu, chiếm khoảng 4,65 tỷ USD và tăng 20% so với 2024. Đáng chú ý, tôm hùm tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu mạnh mẽ tại Trung Quốc và các thị trường châu Á.
Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loại cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Ngược lại, cá ngừ giảm 10,8% trong quý IV do áp lực từ quy định MMPA và thẻ vàng IUU.
Những nhóm hàng tăng trưởng mạnh
- Tôm: +16,8% (1,244 tỷ USD)
- Mực, bạch tuộc: +20,4%
- Cua ghẹ: +20,9%
Những nhóm hàng chịu áp lực
- Cá ngừ: -10,8% (quý IV)
- Nhóm khai thác hải sản: chịu rào cản IUU và MMPA
Chiến lược doanh nghiệp và chuyển dịch thị trường
Doanh nghiệp dẫn đầu như STAPIMEX (309,8 triệu USD), Minh Phú (hơn 542 triệu USD) và Vĩnh Hoàn (cá tra 249 triệu USD) đã tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) để giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ.
Trong bối cảnh thuế chống bán phá giá tôm POR19 dự kiến công bố cuối tháng 2/2026, nhiều doanh nghiệp đã đẩy mạnh xuất khẩu sang khối CPTPP (hơn 3 tỷ USD) và Trung Quốc (2,4 tỷ USD). Việc đa dạng hoá “giỏ thị trường” giúp giảm rủi ro khi một thị trường gặp chính sách mới.
Thách thức xanh hoá và chuẩn mực quốc tế
Quý IV 2025 cho thấy các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA đang ảnh hưởng mạnh tới nhóm hải sản khai thác. Để duy trì thị phần, doanh nghiệp cần:
- Minh bạch hoá chuỗi cung ứng bằng hệ thống truy xuất nguồn gốc.
- Nâng chuẩn kiểm soát chất lượng và chứng nhận xanh (ví dụ: MSC, ASC).
- Đầu tư vào công nghệ bảo quản lạnh và chế biến sâu để tăng giá trị gia tăng.
Triển vọng 2026: Định hướng bền vững
Năm 2026, thước đo thành công sẽ không chỉ là kim ngạch mà còn là khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, minh bạch chuỗi cung ứng và khả năng chuyển dịch nhanh chóng sang các thị trường mới. Các doanh nghiệp cần chuẩn bị cho:
- Chi phí tuân thủ tăng do yêu cầu chứng chỉ xanh.
- Khó khăn trong nguồn nguyên liệu khai thác, đặc biệt là cá ngừ.
- Rủi ro từ các quy định mới của Hoa Kỳ và EU.
Với chiến lược tập trung vào sản phẩm có giá trị gia tăng, tối ưu chuỗi cung ứng lạnh và quản trị rủi ro thị trường, ngành thủy sản Việt Nam có tiềm năng duy trì đà tăng trưởng bền vững.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn: Doanh nghiệp của bạn đã chuẩn bị như thế nào cho thương mại xanh? Đăng ký nhận bản tin để cập nhật xu hướng thị trường thủy sản mới nhất.