Nội dung chính
Việc người dân tự xoay sở với tài sản đang trở thành thực tế vì tư vấn tài chính cá nhân chưa có nền tảng pháp lý và chuẩn nghề vững chắc.
Cơ hội rộng mở nhưng còn nhiều vướng mắc
Trong bối cảnh thu nhập bình quân đầu người tăng trung bình 6%/năm trong gần 40 năm qua và dự báo tầng lớp trung lưu sẽ chiếm một nửa dân số vào năm 2030 (World Bank), nhu cầu quản lý tài sản cá nhân đang bùng nổ. Tuy nhiên, hoạt động tư vấn tài chính cá nhân tại Việt Nam vẫn chậm phát triển do thiếu khung pháp lý, chuẩn nghề và chất lượng dịch vụ.
Những rào cản chính
1. Khung pháp lý chưa hoàn thiện
Hiện nay, các quy định trong Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Tổ chức tín dụng và Luật Chứng khoán chỉ đề cập sơ lược, chưa có quy định riêng cho tư vấn tài chính cá nhân. Điều này khiến các nhà cung cấp dịch vụ không có tiêu chuẩn rõ ràng và người tiêu dùng không được bảo vệ đầy đủ.
2. Thiếu tiêu chuẩn nghề nghiệp
Việt Nam chưa công nhận tư vấn tài chính cá nhân là một nghề độc lập, chưa có chuẩn đạo đức, cơ chế giám sát và chương trình đào tạo chuẩn quốc tế như Singapore hay Úc. Khi không có chứng chỉ hành nghề, người tư vấn khó xây dựng niềm tin với khách hàng.
3. Chất lượng dịch vụ và đào tạo chưa đáp ứng
Nhiều vụ việc liên quan đến bảo hiểm liên kết đầu tư đã làm lộ lỗ hổng trong chất lượng dịch vụ. Đồng thời, các chương trình đào tạo chuyên sâu về tư vấn tài chính cá nhân vẫn còn hạn chế, dẫn đến nguồn nhân lực chưa đủ năng lực.
4. Người tiêu dùng chưa sẵn sàng
Đa số người dân chỉ có kiến thức tài chính sơ bộ và chưa quen với mô hình “tư vấn trả phí”. Họ vẫn duy trì thói quen “tự cung, tự cấp”, khiến nhu cầu thị trường chưa được khai thác tối đa.
Ví dụ thực tiễn: Gánh nặng vay mua nhà
Với một cặp vợ chồng trẻ có thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng, việc vay mua căn hộ trong 20 năm chiếm tới 30 % thu nhập hàng tháng. Trong 5‑10 năm đầu, phần lớn thu nhập của họ sẽ dành cho trả nợ, khiến tài sản bất động sản chỉ là một khoản đầu tư dài hạn chứ không phải công cụ đa dạng hoá danh mục tài chính.
Đề xuất để thị trường “cất cánh”
1. Xây dựng khung pháp lý rõ ràng
Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý cần ban hành quy định riêng cho tư vấn tài chính cá nhân, phân biệt rõ ràng giữa người bán sản phẩm và người cung cấp dịch vụ tư vấn. Khung năng lực hành nghề sẽ tạo nền tảng cho tiêu chuẩn đào tạo và quy trình làm việc chuyên nghiệp.
2. Nâng cao dân trí tài chính
Đưa kiến thức quản lý tài chính cá nhân vào chương trình giáo dục từ bậc phổ thông tới đại học. So với các nước phát triển, Việt Nam vẫn chưa bao phủ đầy đủ nội dung và chiều sâu kiến thức; việc mở rộng chương trình sẽ tạo ra một thế hệ người tiêu dùng tài chính thông minh.
3. Thiết lập chuẩn nghề và chế độ thu nhập bền vững
Phát triển chứng chỉ hành nghề, chuẩn đạo đức và cơ chế giám sát độc lập. Đồng thời, xây dựng mô hình thu nhập dài hạn cho tư vấn viên, giảm tỷ lệ nghỉ việc cao (80‑90% trong ngành bảo hiểm nhân thọ nghỉ sau một năm).
4. Hợp tác đa ngành và hỗ trợ phát triển trung tâm tài chính quốc tế
Thúc đẩy sự phối hợp giữa hiệp hội nghề nghiệp, cơ quan quản lý và các định chế tài chính để tạo môi trường thuận lợi cho nghề tư vấn. Khi thị trường tài chính được liên kết chặt chẽ với các trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM, Đà Nẵng và thị trường phái sinh, khả năng thu hút nhân lực chất lượng sẽ tăng mạnh.
Như các chuyên gia đã nhấn mạnh, tư vấn tài chính cá nhân cần được xem là một cấu phần quan trọng trong các chiến lược tài chính quốc gia (Chiến lược Tài chính Toàn diện 2026‑2030, Đề án Cải cách Tài chính 2026‑2030). Khi khung pháp lý được hoàn thiện, thị trường sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển bền vững và hỗ trợ mục tiêu trở thành trung tâm tài chính quốc tế.
Bạn nghĩ gì về vai trò của tư vấn tài chính cá nhân trong tương lai? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và theo dõi chúng tôi để nhận thêm những phân tích chuyên sâu về tài chính.