Nội dung chính
Tổng quan giảm việc làm tại Mỹ năm 2025
Trong năm 2025, thị trường lao động Mỹ chỉ tăng 584.000 việc làm mới – mức giảm sâu nhất so với hơn 2 triệu việc mỗi năm trong các năm trước. Dữ liệu mới nhất từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho thấy mức tạo việc trung bình chỉ khoảng 48.000 vị trí mỗi tháng sau khi điều chỉnh.
Tháng 10, số việc mất thực tế được sửa xuống 173.000 (trước 105.000) và tháng 11 giảm còn 56.000 (trước +64.000), phản ánh áp lực giảm mạnh.
Nguyên nhân: “cuộc đại san phẳng” của công nghệ
Eric Merlis, đồng trưởng bộ phận thị trường toàn cầu tại Citizens, nhận định thị trường “ổn định nhưng tốc độ tăng trưởng đã chững lại”. Sự thay đổi không chỉ do chu kỳ kinh tế mà còn do một trào lưu mới – “hiệu quả” – được các nhà lãnh đạo công nghệ như Business Insider mô tả như một tôn giáo.
Mark Zuckerberg (Meta), Sundar Pichai (Google) và Elon Musk (Tesla/SpaceX) đang thúc đẩy “đại san phẳng”: cắt bỏ các tầng quản lý trung gian, kết hợp AI để giảm chi phí nhân sự. Các tập đoàn lớn như Dell, AT&T, Verizon đã thực hiện đợt sa thải quy mô lớn, trong khi khu vực công cũng không ngoại lệ – hơn 265.000 nhân viên liên bang mất việc trong năm.
Tác động tới người lao động trí thức
AI đang thay thế công việc văn phòng, làm giảm giá trị bằng cấp. Jaqueline Kline, sinh viên mới tốt nghiệp, chia sẻ: “Tấm bằng đại học từng là một đặc quyền, nhưng giờ nó chẳng còn ý nghĩa gì.” Các chatbot và AI tạo sinh có thể viết mã, soạn thảo văn bản, khiến các vị trí hành chính trở nên “không cần”.
Charley Kim, nhân sự trẻ trong lĩnh vực công nghệ, mô tả: “Được gọi đi phỏng vấn bây giờ còn khó hơn cả việc vượt qua buổi phỏng vấn.” Tỷ lệ thất nghiệp dài hạn tăng, trong khi tỷ lệ tự nguyện nghỉ việc giảm.
Ánh sáng le lói và rủi ro lạm phát
Thị trường vẫn ghi nhận tăng trưởng tại một số lĩnh vực: dịch vụ ăn uống, y tế và hỗ trợ xã hội. Ngược lại, bán lẻ và sản xuất tiếp tục kéo lùi chỉ số chung.
Thu nhập bình quân theo giờ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, đạt 37,02 USD – một chỉ số Fed theo dõi chặt chẽ vì có thể kéo dài áp lực lạm phát.
Theo báo cáo McKinsey tháng 6, gần 80% doanh nghiệp đã triển khai AI tạo sinh, nhưng ít công ty chứng kiến tăng lợi nhuận đáng kể. Elon Musk cũng thừa nhận dự án DOGE “thành công một chút”.
Những góc nhìn cho năm 2026
Đối với người tìm việc, bức tranh vẫn u ám. Abbey Owens chia sẻ: “Ban đầu tôi tìm kiếm một công việc cụ thể, nhưng giờ tôi chấp nhận bất kỳ cơ hội nào.” Khi “hiệu quả” vẫn chi phối quyết định nhân sự, cả Washington D.C. và Thung lũng Silicon sẽ tiếp tục cảm nhận áp lực giảm việc làm.
Những thay đổi này đặt ra câu hỏi lớn: Liệu AI và mô hình tinh gọn có thực sự mang lại lợi nhuận bền vững, hay chỉ là một cuộc chơi ngắn hạn? Các nhà hoạch định chính sách và nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi mở rộng “đại san phẳng”.